سیرهنگاری در اندلس، با وجود جایگاه ویژهاش در تاریخ اسلامی، همواره با شکافی دانشی همراه بوده است. بیشتر پژوهشهای پیشین، یا بر تاریخنگاری عمومی اندلس متمرکز شدهاند یا سیرهنگاری را در چارچوب مکتب مشرق اسلامی تحلیل کردهاند. این پژوهش به بررسی تحولات سیرهنگاری اندلسی در هفت قرن فعالیت علمی میپردازد. جامعه پژوهش، شامل چهرههای کلیدی سیرهنگاری اندلس (از عبدالملک بن حبیب تا ابن سید الناس) و آثار سیرهای ایشان است. طبق تحلیل محتوای آثار تاریخی و سیرهای معتبر همچون المغازی ابن حبیب، جوامع السیره ابن حزم، مختصر السیره ابن العربی، الشفاء قاضی عیّاض، و عیون الاثر ابن سید الناس، می توان گفت سیرهنگاری اندلسی، سه مرحله مشخص را طی کرده است: ۱) سیره تاریخی- رواییِ فقهیِ ابن حبیب (قرن سوم)، ۲) سیره انتقادی- اجتهادیِ ابن حزم و سلفی- فقهیِ ابن العربی (قرن پنجم)، و ۳) سیره حقوقی- تعبدیِ قاضی عیّاض و تلفیقیِ ابن سید الناس (قرن ششم - هشتم). گذار از «تاریخ غزوات» به «حقوق المصطفی»، پیوند مستقیمی با تحولات سیاسی، فقهی و کلامی داشته است. سیرهنگاری اندلسی، نه تقلیدی از مشرق، بلکه پاسخی خودآگاهانه و نوآورانه به نیازهای فرهنگی-دینی جامعه غرب اسلامی بوده است. یافتهها کاربرد نظری در تاریخ ادبیات اسلامی و کاربرد عملی در فهم تحولات هویت دینی غرب اسلامی دارد.
کریمی منجرموئی,زهرا , بیگدلی,حمید رضا و موسوی,سید ناصر . (1404). سیرهنگاری در اندلس از قرن سوم تا سقوط آن (تحول از سیره تاریخی به سیره حقوقی در مکتب مالکی-سلفی). آموزههای اهلبیت علیهم السلام, 3(2), 109-133. doi: 10.22034/jatj.2026.567175.1075
MLA
کریمی منجرموئی,زهرا , , بیگدلی,حمید رضا , و موسوی,سید ناصر . "سیرهنگاری در اندلس از قرن سوم تا سقوط آن (تحول از سیره تاریخی به سیره حقوقی در مکتب مالکی-سلفی)", آموزههای اهلبیت علیهم السلام, 3, 2, 1404, 109-133. doi: 10.22034/jatj.2026.567175.1075
HARVARD
کریمی منجرموئی زهرا, بیگدلی حمید رضا, موسوی سید ناصر. (1404). 'سیرهنگاری در اندلس از قرن سوم تا سقوط آن (تحول از سیره تاریخی به سیره حقوقی در مکتب مالکی-سلفی)', آموزههای اهلبیت علیهم السلام, 3(2), pp. 109-133. doi: 10.22034/jatj.2026.567175.1075
CHICAGO
زهرا کریمی منجرموئی, حمید رضا بیگدلی و سید ناصر موسوی, "سیرهنگاری در اندلس از قرن سوم تا سقوط آن (تحول از سیره تاریخی به سیره حقوقی در مکتب مالکی-سلفی)," آموزههای اهلبیت علیهم السلام, 3 2 (1404): 109-133, doi: 10.22034/jatj.2026.567175.1075
VANCOUVER
کریمی منجرموئی زهرا, بیگدلی حمید رضا, موسوی سید ناصر. سیرهنگاری در اندلس از قرن سوم تا سقوط آن (تحول از سیره تاریخی به سیره حقوقی در مکتب مالکی-سلفی). آموزههای اهلبیت علیهم السلام, 1404; 3(2): 109-133. doi: 10.22034/jatj.2026.567175.1075
