https://www.jat-journal.ir/ آموزه‌های اهل‌بیت علیهم السلام fa daily 1 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 Sat, 22 Nov 2025 00:00:00 +0330 https://www.jat-journal.ir/article_239160.html شناسنامه مجله، ضوابط نگارش مقالات و فهرست مقالات مجله https://www.jat-journal.ir/article_239155.html در عصر کنونی که تهدیدات ناشی از سبک‌های زندگی ناسازگار با کرامت انسانی افزایش یافته است، توجه به سبک زندگی اسلامی و ارائه الگوی جامع آن، به ویژه برای بانوان مسلمان، به ضرورتی حیاتی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف شناسایی، تحلیل و استخراج مؤلفه‌های کلیدی سبک زندگی اسلامی در ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی، با اتکا به سیره حضرت فاطمه زهرا(س) انجام شده است. رویکرد پژوهش حاضر، توصیفی–تحلیلی است و به منابع اصیل اسلامی، به ویژه سیره علمی و عملی حضرت فاطمه(س) و متون مرتبط با ایشان همچون خطبه فدک استناد شده است. گردآوری اطلاعات از طریق پژوهش اسنادی انجام شده و با استفاده از تحلیل محتوا، مورد بررسی و دسته‌بندی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیره حضرت فاطمه زهرا(س)، الگوی جامعی از سبک زندگی اسلامی را دربرمی‌گیرد که همه ابعاد زندگی از جمله عقیدتی، شخصی، اخلاقی و اجتماعی را شامل می‌شود. این سیره با ارائه مؤلفه‌ها و راهکارهای مشخص، مسیر تعالی و سعادت فرد و جامعه را هموار می‌سازد. شاخص‌های استخراج‌شده به صورت منسجم، سلامت معنوی و پویایی جامعه اسلامی را تضمین می‌کنند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که الگوبرداری و نهادینه‌سازی شاخص‌های سبک زندگی مبتنی بر سیره حضرت فاطمه زهرا(س) در جامعه، علاوه بر مقابله مؤثر با تهاجم فرهنگی و سبک‌های زندگی سلطه‌گرایانه غربی، زمینه پیشرفت مستمر جامعه اسلامی را در ابعاد مختلف فراهم کرده و در نهایت سعادت دنیوی و اخروی را تأمین خواهد کرد. https://www.jat-journal.ir/article_239153.html سور مسبّحات به عنوان مجموعه‌ای منسجم در قرآن کریم، از وحدت موضوعی عمیقی برخوردار بوده و دو محور «تسبیح» و «اسماء» را در کانون مباحث خویش جای داده است. پژوهش حاضر با استناد به این وحدت ساختاری و پیوند معنایی آیات، به بررسی ارتباط این دو محور اساسی می‌پردازد. در این سور، تسبیح پروردگار و فرمان به تسبیح توسط مخلوقات، سهمی چشمگیر دارد؛ گاه خداوند خود را تسبیح می‌گوید و گاه تمامی موجودات را، هم در عرصه تکوین و هم در قلمرو تشریع، به این امر فرامی‌خواند. صورت‌های مختلف تسبیح، از جمله تسبیح محض با فعل امر «سَبِّح»، تسبیح همراه با حمد در قالب «فَسَبِّح بِحَمدِ...» و تسبیح با اسم الهی در عبارت «فَسَبِّح بِاسمِ رَبِّکَ العَظیمِ» در آیات متعددی تجلی یافته است. اما فرمان «تسبیح اسم» به صورت مستقل و منحصراً در آیه «سَبِّحِ اسمَ رَبِّکَ الْأَعْلَى» (الاعلی/۱) نازل گردیده است. این شکل از تسبیح، از امتیازات سه‌گانه‌ای برخوردار است: نخست، فقدان قید زمانی در مقایسه با دیگر تسبیحات که محدود به اوقاتی خاص هستند؛ دوم، قرارگیری منحصر به فرد آن در سور مسبّحات؛ و سوم، محتوای اسرارآمیزی که بر تأکید ویژه پروردگار بر این موضوع دلالت دارد. بر اساس روایات اهل بیت (علیهم السلام) و استنباط علمای دین، «تسبیح» در حقیقت، تنزیه پروردگار در عرصه عمل است که نتیجه آن، تخلیه قلب از هر آنچه غیر خداست می‌باشد. همچنین، حقیقت و باطن «اسم»، وجود مقدس اهل بیت (علیهم السلام) است. بر این اساس، «تسبیح اسم» به معنای پذیرش خالصانه ولایت خداوند و اولیای الهی با تمامی وجود است که تأثیر آن، زدودن ناخالصی‌ها از دل و گام نهادن در مسیر معرفت توحیدی از طریق صحیح آن خواهد بود. https://www.jat-journal.ir/article_239157.html عدالت جوهرۀ رسالت الهی و زیربنای نظام اجتماعی در اندیشۀ ادیان آسمانی و از بنیادی‌ ترین اصول الهی در جامعه انسانی و حکومت می باشد و پیامبران الهی برای برپایی قسط و عدالت مبعوث شده و هدف نهایی ارسال پیامبران و نزول کتب آسمانی، نه صرفاً عبادت فردی، بلکه برپایی عدالت اجتماعی است. یکی از مهم ترین ابعاد عدالت، موضوع عدالت حاکم بوده و در ادیان الهی از جمله اسلام و مسیحیت، عدالت حاکم تنها یک مفهوم صرفاً ایدئولوژیک نیست. در دین اسلام، عدالت حاکم صرفاً یک فضیلت نبوده و بالاتر از آن، شرط مشروعیت و صلاحیت رهبران جامعه است. در مسیحیت نیز عدالت حاکم ریشه در صفت عدل الهی داشته و حاکم عادل باید نماینده خدا در زمین باشد و خروج حاکم از عدالت، به معنای خروج از پیمان الهی و مشروعیت خود است. با توجه به این اهمیت، عدالت حاکم در بیانات شخصیت های بزرگ ادیان الهی، جایگاه خاصی داشته و حضرت امام علی به عنوان الگوی کامل عدالت در حکومت اسلامی و حضرت عیسی به عنوان پیامبر رحمت و عدالت، هر دو بر عدالت به عنوان محور حکومت تأکید ویژه دارند و نویسندگان در این مقاله درصدد بررسی عدالت حاکم از دیدگاه حضرت امام علی علیه السلام و حضرت مسیح علیه السلام هستند. https://www.jat-journal.ir/article_239158.html فریضه‌ی حج در نظام تشریع اسلام، فراتر از یک آیین عبادی-حرکتی، هجرتی نمادین به سوی توحید مطلق است که کمال و حجیّت آن در لسان وحی و سنت، منوط به پیوند با «ولایت» تعریف شده است. مسأله اصلی این پژوهش، واکاوی جایگاه کلامی امامت به عنوان «شرط مقوّم» مناسک حج و تحلیل پدیدارشناسانه پیوند میان «بیت‌الله» و «ولی‌الله» است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع متقدم فریقین (عامه و خاصه)، به دنبال تبیین این حقیقت است که چگونه مناسکی چون طواف، استلام حجر و وقوف، در غیاب ولایت به کالبدی بی‌روح و سرگردانی جاهلی مبدل می‌گردند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ولایت نه یک امر عرضی، بلکه «مفتاح» و «والیِ» ارکان حج است؛ چنان‌که حقیقتِ «قضای تفث» در لقاء امام، و غایتِ «استلام حجر» در تجدید میثاق با حجت زمان نهفته است. همچنین با واکاوی منابع عامه، ثابت شد که مرجعیت علمی معصوم تنها سدّ استوار در برابر بدعت‌ها و انحرافات تاریخی در مناسک بوده است. در نهایت، این نوشتار حج را کانون تمدن‌سازی مهدوی معرفی می‌کند که در آن، زائر با عبور از نشانه‌های سنگی، به ساحت بندگی در مدارِ انسان کامل نائل می‌شود. https://www.jat-journal.ir/article_239156.html این مقاله با استفاده از تحلیل تطبیقی به بررسی بحث‌های روایی و کلامی پیرامون شخصیت معاویه، احادیث پیامبر در وصف ایشان و امکان کتابت وحی قرآن توسط او می‌پردازد. مقاله با استفاده از منابع سنتی و اصیل اهل سنت در حوزه‌های تاریخ، کلام و تفسیر سعی نموده است تا امکان کتابت وحی قرآن توسط معاویه را که در کتاب "معاویه از عربستان تا امپراتوری" مطرح گردیده است را با تطبیق سخنان پیامبر و بزرگان اهل سنت مورد بررسی قرار دهد. این مقاله با تحلیل روایات تاریخی و اقداماتی که معاویه مرتکب آن گردید استدلال می‌کند که نظر به احادیث و علائمی که به نقل از پیامبر اسلام صلی الله در انحراف عقیدتی و شخصیتی معاویه در منابع اهل سنت ذکر گردید و نیز انحرافات رفتاری و عملکرد معاویه که علماء سنت از آن به "بغی" معاویه تعبیر نموده‌اند در نهایت به این نتیجه می‌رسیم که نپذیرفتن کتابت وحی معاویه بسیار معقول تر است تا اینکه احادیث پیامبر را مردود بدانیم و نیز بسیاری از مسلمات و حقایق تاریخی مربوط به اقدامات معاویه را انکار نماییم. https://www.jat-journal.ir/article_239154.html آیات مشکل، آیاتی هستند که فهم آن‌ها برای مبتدئ دشوار بوده و نیازمند تحلیل دقیق لغوی، تفسیری و سیاقی می باشند.پژوهش با هدف دستیابی به روشی نظام‌مند و معتبر برای فهم آیات مشکل قرآن، براساس آموزه‌های اهل‌بیت علیهم‌السلام و ارائه الگویی برای تفسیر صحیح و پرهیز از برداشت‌های نادرست و انحرافی به روش توصیفی-تحلیلی ؛ با استفاده از ابزار کتابخانه ای به نتایج کنونی دست یافته است.آیه : ۵۱ سوره قلم، به تأثیر روانی نگاه انسان اشاره دارد که می‌تواند منشأ آسیب باشد، و با وجود عدم اشاره مستقیم به چشم‌زخم، زمینه پیوند عرفی با وحی را فراهم می‌کند.در خصوص آیات خلقت انسان مانند آیه : ۴۵ سوره نور و آیات دیگر، تفاوت در تعابیر به معنای تعارض نیست، بلکه نشانه تنوع مراحل خلقت و تجلی حکمت الهی است. همچنین، تفاوت در توصیف مأموریت حضرت موسیعلیه‌السلام در آیه : ۳۲ سوره شعراء و آیات معارض، ناشی از تعدد موقعیت‌ها، تفاوت در زاویه توصیف و تکامل ظهور قدرت الهی در فرآیند اعجاز است.به نظر می رسد؛ اهل بیتعلیهم‌السلام در حل آیات به ظاهر مشکل، اصولی مانند رجوع به آیات محکم، توجه به تاریخ صحیح، استناد به سیاق، در نظر گرفتن قواعد ادبی، تعقل در آیات و رجوع به سنت نبوی را به کار برده‌اند.