آموزه‌های اهل‌بیت علیهم السلام

آموزه‌های اهل‌بیت علیهم السلام

گونه‌شناسی تفسیری روایات اهل بیت(ع) در مورد قصص قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآنی و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه علوم قرآنی و حدیث، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
چکیده
روایات تفسیری اهل‌بیت (ع) همواره مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و مطالعات متعددی به بررسی رویکردهای تفسیری ایشان پرداخته است، اما پژوهش‌های گونه‌شناختی درباره‌ی تعامل آنان با قصص قرآنی تا حد زیادی غایب بوده و بررسی مستقل این دسته از آیات به‌طور نظام‌مند انجام نشده است. اهل‌بیت (ع) در مواجهه با قصص قرآن راهبردهای تفسیری متنوعی را به کار گرفته‌اند؛ گاهی معانی ظاهری واژگان را روشن و آشکار ساخته‌اند، در مواردی دیگر قرائت‌های تمثیلی و رمزی ارائه کرده‌اند که به ابعاد عمیق‌تر و باطنی اشاره دارد، و در برخی موارد بدون آنکه نقش تفسیر رسمی یا تأویل را بر عهده گیرند، نکات دقیق و درس‌های ظریف را از داستان‌ها استخراج کرده‌اند. در این پژوهش گونه‌های مختلف حدیث در حوزه‌ی تفسیر قرآن بررسی شد و از میان آن‌ها گونه‌هایی که با قصص قرآنی تناسب داشتند انتخاب گردید. با کاوش در روایات اهل‌بیت (ع)، برای هر گونه نمونه‌هایی برگزیده شد و یک دسته‌ی جدید از روایات تفسیری ــ که اختصاص به اهل‌بیت (ع) دارد و ایشان اهمیت ویژه‌ای برای آن قائل بودند ــ معرفی گردید. این دسته‌ها عبارت‌اند از: تصویرسازی از فضای نزول، توضیح واژگان قرآنی (إیضاح الألفاظ)، تبیین مفاهیم (إیضاح المفاهیم)، تطبیق و مصداق‌یابی (المصداق)، بیان حکمت‌های الهی (الحکمة)، و تنزیه پیامبران (تنزیه الأنبیاء).
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 3، شماره 2
تابستان 1404
صفحه 27-42

  • تاریخ دریافت 29 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 11 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 12 دی 1404
  • تاریخ اولین انتشار 12 دی 1404
  • تاریخ انتشار 10 شهریور 1404