Imam Mobin Research Center/
Tuba-ye Mohabbat publicationAhl al-Bayt (as) Teachings2981-13093420260301Historical Inquiry in Shiʿi Studies: Description, Explanation, and Epistemic Justificationپژوهش تاریخی در مطالعات شیعی: توصیف، تبیین و مبنای معرفتشناختی153024467410.22034/jatj.2026.572475.1083ENSayyid MustafaMutahhariAssistant professor, Islamic Studies Department and the head of Oriental Languages Department, Higher Education Complex for Language, Literature, and Culturology, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.0009-0007-5461-5501Mohammad NasserVaeziAssistant Professor, Department of English Language and Culturology, Higher Education Complex for Language, Literature and Culturology, Al-Mustafa International University, Qom, Iran, (Corresponding author).0000-0002-5651-8541Journal Article20260130This article examines the methodological foundations of historical studies in the field of Islamic and Shiʿi thought, with particular emphasis on the dual processes of description and explanation as constitutive components of scholarly justification. The study aims to clarify the nature of historical inquiry by distinguishing between purely descriptive approaches and descriptive–analytical approaches that seek to explain historical phenomena through causal, rational, and narrative models. Employing a qualitative and analytical method grounded in epistemological analysis, the article surveys major theories of historical explanation and investigates their application within religious and doctrinal research. The findings demonstrate that explanatory historical studies are inseparable from justificatory frameworks, especially in contexts where belief, truth, and epistemic authority are presupposed. The article further argues that coherentism and reliabilism represent the two most influential methodological approaches governing justification in Shiʿi historical studies, each yielding distinct outcomes in the interpretation of sources and propositions. The study concludes that greater methodological clarity regarding justification, source selection, and explanatory models can significantly reduce ambiguities in contemporary historical research and contribute to more rigorous and epistemically grounded studies of Shiʿi intellectual tradition.این مقاله بنیانهای روششناختی مطالعات تاریخی در حوزه اندیشه اسلامی و شیعی را با تأکید ویژه بر دو فرایندِ توصیف و تبیین بهعنوان مؤلفههای سازندهٔ توجیه علمی بررسی میکند. هدف پژوهش روشنسازی ماهیت پرسش تاریخی از طریق تمییز میان رویکردهای صرفاً توصیفی و رویکردهای توصیفی–تحلیلی است که درصدد تبیین پدیدههای تاریخی از راه مدلهای علی، عقلانی و رواییاند. با بهکارگیری روش کیفی و تحلیلی مبتنی بر تحلیل معرفتشناختی، مقاله نظرات عمده دربارهٔ تبیین تاریخی را مورد بازبینی قرار میدهد و به بررسی کاربرد آنها در پژوهشهای دینی و اعتقادی میپردازد. یافتهها نشان میدهد که مطالعات تاریخی تبیینی از چارچوبهای توجیهی جداشدنی نیستند، بهویژه در زمینههایی که باور، حقیقت و اقتدار معرفتشناختی پیشفرض گرفته میشوند. مقاله همچنین استدلال میکند که انسجام گرایی ووثاقت گرایی دو رویکرد روششناختی اثرگذار در نظمدهی به فرایند توجیه در مطالعات تاریخی شیعیاند که هر یک نتایج متمایزی در تفسیر منابع و گزارهها به همراه دارند. پژوهش نتیجه میگیرد که شفافیت بیشتر روششناختی در زمینهٔ توجیه، گزینش منابع و مدلهای تبیینی میتواند ابهامات پژوهش تاریخی معاصر را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد و به مطالعات منظمتر و معرفتشناختیتری از سنت فکری شیعی کمک کند.https://www.jat-journal.ir/article_244674_a8499c7d33e95a2fec6e771bbf094bff.pdfImam Mobin Research Center/
Tuba-ye Mohabbat publicationAhl al-Bayt (as) Teachings2981-13093420260301The Issue of Succession and Caliphate after the Prophet (pbuh): A Qur’anic Critique of Orientalists’ Perspectives with Emphasis on Moshe Sharon’s Viewsمسألهی وصایت و خلافت بعد از پیامبر اکرم (ص) از منظر مستشرقان با تأکید بر نقد قرآنی آرای موشه شارون315624467610.22034/jatj.2026.578084.1085ENSaeedAbiriFaculty Member, Language, Literature, and Cultural Studies Complex, Qom Islamic Studies, Qom, Iran.0009-0002-3362-0532EbrahimAmeliLecturer in Islamic Studies (Islamic Ethics), Higher Education Complex of Language, Literature, and Cultural Studies, Qom, Iran.Journal Article20260225The issue of succession to the Prophet (pbuh) after his demise has been one of the most fundamental challenges in the Islamic world. This issue has given rise to extensive debates and arguments throughout Islamic history. Western scholars engaged in Islamic studies have often been influenced by Sunni biographical and historical sources, and consequently have put forward interpretations largely aligned with the Sunni theory of the caliphate. Within this scholarly context, Moshe Sharon, a specialist in the history of the medieval Islamic period, has undertaken a new examination of the succession to the Prophet Moḥammad (pbuh). In his works, Sharon critically reviews and rejects several major theories proposed by earlier Orientalists and places particular emphasis on kinship with the Messenger of God as a key factor in succession. However, by offering a specific interpretation of the term Ahl al-Bayt (as), he advances a perspective on leadership after the Prophet (pbuh) that stands in opposition to the foundational principles of Shiʿi doctrine concerning the Imamate. This article analyzes and critically evaluates Sharon’s views and seeks to answer the following two questions: 1.What are the views of Orientalist scholars who have studied the issue of the Prophet’s succession, and what criticisms can be raised against them? 2.What are Moshe Sharon’s views on the issue of the Prophet’s succession, and what criticisms can be made of them in light of Shiʿi beliefs?مسأله جانشینی پیامبر پس از وفات ایشان یکی از بنیادیترین چالشهای جهان اسلام بودهاست. این مسأله باعث ایجاد بحثها و استدلالات دامنهداری در تاریخ اسلام شدهاست. دانشمندان غربی که به مطالعات پیرامون اسلام پرداختهاند، اغلب تحت تأثیر کتابهای سیره و تاریخ اهلسنت قرار گرفته و نظراتی در راستای نظریه خلافت اهلسنت ارائه کردهاند. در این میان شارون که متخصص تاریخ سدههای میانی اسلام است به بررسی جدیدی پیرامون جانشینی حضرت محمد اقدام کردهاست. وی در آثار خود با بررسی مهمترین نظرات مستشرقان قبل از خود را رد نموده و بر مساله ی قرابت به رسول الله تاکید دارد. وی با ارائه ی تفسیری خاص نسبت به واژه ی اهل بیت نیز نظری مخالف مبانی شیعه در مساله امامت مطرح می کند که در این مقاله به تحلیل و بررسی نظرات وی پرداخته وبه دو سوال زیر جواب داده شده که: <br>1. نظرات دانشمندان مستشرقی که درباره مساله جانشینی پیامبر تحقیق کرده اند چیست و چه اشکالاتی بر آن وارد است؟<br>2. نظرات موشه شارون درباره مساله جانشینی پیامبر چیست و با توجه به عقاید شیعه چه اشکالاتی بر آن وارد است؟https://www.jat-journal.ir/article_244676_a477646158188bc95bd0f3a6c14dbd14.pdfImam Mobin Research Center/
Tuba-ye Mohabbat publicationAhl al-Bayt (as) Teachings2981-13093420260220Raj'at in the Qur'an and Traditions: Evidence, Rational Arguments, and Critical Analysisبررسی و تحلیل رجعت در آیات قرآن و روایات با تأکید بر ادله عقلی و نقد شبهات577224467510.22034/jatj.2026.575660.1091ENRohullahRohaniMember of the academic staff of Imam Mobin International Research Center0009-0006-9152-2606Journal Article20260523Raj'at (return) constitutes one of the fundamental beliefs unanimously held by Imamiyyah scholars, referring to the return of a group of pure believers and pure disbelievers to this world on the eve of the appearance of Imam Mahdi (as). This belief has its roots in previous religions, and the Holy Qur'an reports numerous instances of the resurrection of the dead in this world. Despite solid Qur'anic and narrative evidence, some Islamic sects have denied it and raised doubts such as its similarity to reincarnation (tanāsukh), its contradiction with the verses negating return, and the weakness of narrative chains of transmission. Using a descriptive-analytical method and library sources, this article, while explaining the concept of Raj'at, examines and analyzes the Qur'anic and narrative evidence for it and responds to the doubts raised by opponents. The research findings show that at least six groups of Qur'anic verses indicate the occurrence of Raj'at in past nations, and verses such as «یوم نحشر من کل امة فوجاً» (The Day We will gather from every nation a crowd) explicitly refer to Raj'at in the end times. Furthermore, the traditions on Raj'at have reached the level of moral tawātur (successive transmission), and Shi'a scholars have emphasized the necessity of believing in it. A critical examination of the doubts also indicates that Raj'at is different from reincarnation and does not contradict the verses negating return due to its fundamental difference.رجعت از باورهای بنیادین و مورد اجماع علمای امامیه است که به معنای بازگشت گروهی از مؤمنان خالص و کافران خالص به دنیا در آستانه ظهور حضرت مهدی (عج) میباشد. این اعتقاد ریشه در ادیان پیشین داشته و در قرآن کریم نمونههای متعددی از زنده شدن مردگان در این جهان گزارش شده است. با وجود ادله متقن قرآنی و روایی، برخی از مذاهب اسلامی به انکار آن پرداخته و شبهاتی چون همانندی با تناسخ، تعارض با آیات نفی بازگشت و ضعف اسناد روایی را مطرح کردهاند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای، ضمن تبیین مفهومشناسی رجعت، ادله قرآنی و روایی آن را بررسی و تحلیل نموده و به شبهات مخالفان پاسخ میگوید. یافتههای پژوهش نشان میدهد که دستکم شش گروه از آیات قرآن بر وقوع رجعت در امتهای پیشین دلالت داشته و آیاتی مانند «یوم نحشر من کل امة فوجاً» به صراحت بر رجعت در آخرالزمان اشاره دارند. همچنین روایات رجعت به حد تواتر معنوی رسیده و علمای شیعه بر ضروری بودن اعتقاد به آن تأکید کردهاند. نقد و بررسی شبهات نیز حاکی از آن است که رجعت غیر از تناسخ بوده و با آیات نفی بازگشت، به دلیل تفاوت ماهوی، تعارضی ندارد.https://www.jat-journal.ir/article_244675_34bf8f4712ea726c0a4add2125351217.pdfImam Mobin Research Center/
Tuba-ye Mohabbat publicationAhl al-Bayt (as) Teachings2981-13093420260301Analysis of the Ḥadith of Khobz and the Last Sermon in Explaining the Priority of Securing the Livelihood of People in Societyتحلیل احادیث خبز و خطبه آخر در تبیین اولویت تأمین معیشت مردم در جامعه738624467810.22034/jatj.2026.580846.1088ENAlirezaKumariPh.D. Candidate in Quranic Sciences and Hadith, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran (Corresponding Author).0009-0001-1297-5062AliSharifiAssociate Professor, Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.Journal Article20260508The economic and social teachings of the Prophet Moḥammad (pbuh) emphasize the fundamental role of a sound economic foundation in the establishment of a virtuous and healthy society. This study examines two Ḥadiths from Al-Kafi by Moḥammad ibn Ya'qub al-Kulayni—commonly known as the Ḥadith of Khobz and a sermon attributed to the final days of the Prophet’s life—highlighting how economic stability and attention to livelihood and welfare, particularly the provision of basic needs for Muslims, were a constant priority throughout his prophetic mission. Through textual, narratological, and jurisprudential analysis, along with historical contextualization, this research demonstrates how the Prophet (pbuh) linked the fulfillment of basic needs (such as bread) and economic justice to religious practice and social justice. Despite certain weaknesses in the Ḥadith of Khobz (such as a weak narrator and broken chain of transmission), its alignment with Qur’anic principles and rationality affirms its conceptual validity. The findings challenge some interpretations and align with modern theories, such as Maslow's hierarchy of needs, revealing Islam's balanced perspective on human welfare. <br><br>تعالیم اقتصادی- اجتماعی پیامبر خدا (ص) بر نقش اساسی بنیان اقتصادی سالم در ایجاد جامعهای سالم و بافضیلت تأکید دارد. این مطالعه دو حدیث از فروع کافی تألیف محمد بن یعقوب کلینی—معروف به "حدیث خبز" و خطبهای منتسب به روزهای پایانی زندگی پیامبر—را بررسی میکند تا نشان دهد ثبات اقتصادی و توجه به معیشت و رفاه و در دیدگاه حداقلی تأمین نیازهای اساسی زندگی مسلمانان در طول رسالت ایشان در اولویت دائمی بوده است. با استفاده از تحلیل متنی، رجالی و فقهالحدیثی، همراه با زمینهسازی تاریخی، این پژوهش نشان میدهد که پیامبر چگونه نیازهای اساسی (مانند نان) و عدالت اقتصادی را به عمل دینی و عدالت اجتماعی پیوند داده است. بهرغم ضعفهایی در "حدیث خبز" (مانند راوی ضعیف و زنجیره منقطع)، تطابق آن با اصول قرآنی و عقلانیت، اعتبار مفهومی آن را تأیید میکند. یافتهها برخی تفاسیر را به چالش میکشند و با نظریههای مدرن مانند هرم نیازهای مازلو همراستا هستند و دیدگاه متعادل اسلام به رفاه انسانی را بازمینمایانند.https://www.jat-journal.ir/article_244678_dcd95dac6ffef3b990539fb12d82694d.pdfImam Mobin Research Center/
Tuba-ye Mohabbat publicationAhl al-Bayt (as) Teachings2981-13093420260301Ahl al-Bayt (as) in the Poetry of Ta’siri Tabriziاهل بیت(ع) در اشعار تأثیر تبریزی8710824467710.22034/jatj.2026.578275.1086ENHosseinArianAssociate Professor, Department of Persian Language and Literature, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran.0000-0002-8345-8687Journal Article20260226Mohsen Ta’siri Tabrizi (d. 1129 AH), one of the great poets of the Safavid era, is regarded as a devoted lover of the Ahl al-Bayt (as). He dedicated a considerable part of his Divan to the praise of the Twelve Imams (as), and many of his other poems likewise reflect Shiite beliefs and teachings. Although literary critics do not generally consider the Safavid period and the Indian or Isfahani style to represent the height of Persian language and literature, there is no doubt that Shiite poets performed remarkably well during this era, and Ta’siri Tabrizi is a clear example of this phenomenon. This article, based on library research and the use of primary sources, employs a descriptive-analytical method to show that this Shiite poet expressed his heartfelt devotion to the pure Imams (as) with utmost sincerity. Even if strong and weak poems appear side by side in his Divan, he nevertheless left behind a readable and valuable collection of Shiite poetry and literature. He also benefited from knowledge of the Qur’an, Ḥadith, and other Islamic sciences, all of which he employed effectively in his poetry, and he followed the history of the Ahl al-Bayt (as) with deep enthusiasm. His most delicate and refined poems are among the 1,397 ghazals he composed with mystical and romantic themes, following the Iraqi style and poets such as Hafez and Saeb (Ta’siri Tabrizi, 1994).یکی از شاعران بزرگ عصر صفوی، محسن تأثیری (متوفی 1129ق.) از عاشقان اهل بیت (ع) به شمار میاید. دیوان خود را به منقبت دوازده امام (ع) اختصاص می دهد و سرودههای دیگر او نیز به نوعی در بیان عقاید شیعی است. با اینکه منتقدان، عصر صفوی و سبک هندی یا اصفهانی را دورۀ اوج زبان و ادب فارسی ارزیابی نمیکنند اما بیتردید شاعران شیعی در این دوره بسیار هنرنمایی کردهاند و نمونۀ کامل آن تأثیر تبریزی است. در این مقاله به روش کتابخانهای و با ابزار فیشبرداری از منابع دست اول و با بهرهگیری از شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی نشان داده میشود که این شاعر شیعی ارادت قلبی خود را به ائمه اطهار (ع) با نهایت خلوص به نمایش گذاشته است و اگر اشعار قوی و ضعیف در کنار هم دارد دیوانی خواندنی از سرودههای شعر و ادب شیعی را به یادگار گذاشته، از دانش قرآنی و حدیثی و دیگر علوم اسلامی بهرهها داشته که در اشعار خود به خوبی از آنها بهره میگیرد و تاریخ اهل بیت (ع) را با شوق وافر دنبال میکند. لطیفترین سرودههای او در بین هزار و سیصد و نود و هفت غزلی است که با مضامین عرفانی و عاشقانه به پیروی از سبک عراقی و شاعرانی چون حافظ و صائب سروده است.https://www.jat-journal.ir/article_244677_71ed8b7e848b359164529900145184e2.pdfImam Mobin Research Center/
Tuba-ye Mohabbat publicationAhl al-Bayt (as) Teachings2981-13093420260301Explanation the Concept of the "Son of God" in the Qur’an and the Bible from a Novel Perspective: A Historical-Analytical and Dialogical Approachتبیین واژه «پسر خدا» در قرآن و عهدین از نگاهی نو: رویکردی تاریخی-تحلیلی و گفتوگومحور10912724467910.22034/jatj.2026.581115.1089ENMahdiSalehiAssistant Professor, Faculty of Islamic studies, Ahlulbayt Intl University, Iran.0009-0003-4019-6204Journal Article20260510This study presents a comparative and analytical examination of the concept of the “Son of God” in the theological traditions of Islam and Christianity, with particular emphasis on the Qur’anic and Biblical texts. The primary objective is to elucidate the semantic development and historical–cultural contexts of this term, as well as its role in shaping divergent—and at times conflicting—theological discourses between these two Abrahamic religions. The central issue addressed in this research is the identification of the roots of differing interpretations concerning the status of Jesus (peace be upon him). While orthodox Christian theology understands the “Son of God” as the second person of the Trinity and consubstantial with the Father, the Qur’an categorically rejects any attribution of offspring to God and presents Jesus instead as a chosen prophet of God. Employing a library-based methodology alongside a historical–analytical and dialogical approach, this study demonstrates that the early use of this term in Jewish texts—and even in certain passages of the New Testament, particularly the Synoptic Gospels—functioned primarily as an honorific or metaphorical designation. The transformation of this concept toward the full divinization of Jesus was largely influenced by Pauline interpretations and was later formalized at the Council of Nicaea (325 CE) under the influence of both political and theological factors. In contrast, while the Qur’an affirms the miraculous birth of Jesus, it does not regard it as evidence of divinity. The study concludes that a historical re-examination of this term, along with an understanding of the contexts that shaped contemporary interpretations, can help reduce misunderstandings and provide a basis for constructive and respectful dialogue between Islam and Christianity, without overlooking their fundamental theological differences.این پژوهش به بررسی تطبیقی و تحلیلی مفهوم «پسر خدا» در دو سنت الهیاتی اسلام و مسیحیت، با تمرکز بر متون قرآنی و عهدین میپردازد. هدف اصلی، تبیین تحولات معنایی و زمینههای تاریخی-فرهنگی این اصطلاح و نقش آن در شکلگیری گفتمانهای کلامی متفاوت و گاه متعارض بین این دو دین ابراهیمی است. مسأله محوری، شناسایی ریشههای تفاوت در درک از جایگاه حضرت عیسی(ع) است؛ در حالی که در الهیات رسمی مسیحی، «پسر خدا» به عنوان شخص دوم تثلیث و همذات با پدر فهمیده میشود، قرآن کریم هرگونه نسبت فرزند به خداوند را نفی کرده و عیسی(ع) را به عنوان پیامبر برگزیده خداوند معرفی میکند. پژوهش با روش کتابخانهای و رویکردی تاریخی-تحلیلی و گفتوگومحور، نشان میدهد که کاربرد اولیه این اصطلاح در متون یهودی و حتی در بخشهایی از عهد جدید (اناجیل همنوا)، معنایی تشریفاتی، استعاری و بیانگر رابطهای ویژه (مانند پادشاهان، قوم اسرائیل یا افراد برگزیده) با خداوند داشته است. تحول این مفهوم به سمت الهیسازی کامل عیسی(ع)، عمدتاً متأثر از تفاسیر پولس و سپس تثبیت آن در شورای نیقیه (۳۲۵ م.) تحت تأثیر عوامل سیاسی-کلامی است. قرآن اما با پذیرش تولد معجزهآسای عیسی(ع)، آن را نه دلیلی بر الوهیت، بلکه نشانهای بر قدرت مطلق خداوند و پیامبری عیسی(ع) میداند و مسیحیان را از غلوّ و شرک بازمیدارد. این پژوهش نتیجه میگیرد که بازخوانی تاریخی این اصطلاح و فهم زمینههای شکلگیری برداشتهای کنونی، میتواند گامی مؤثر در کاهش سوءتفاهمها و ایجاد بستری برای گفتوگوی سازنده و محترمانه بین اسلام و مسیحیت باشد، بدون آنکه تفاوتهای الهیاتی بنیادین نادیده گرفته شود.<br>کلمات کلیدی: پسر خدا، قرآن کریم، عهدین، مسیحیت اولیه، تاریخچه الهیاتی، گفتوگوی ادیانhttps://www.jat-journal.ir/article_244679_30884b885298660f38c27661ea3457b3.pdf